پژوهشكده تحقيقات اسلامى

93

مرورى بر زندگانى فرماندهان اسلام ( فارسى )

شريح بن هانى شريح بن هانى حارثى از ياران و فرماندهان نامى امير مؤمنان على ( ع ) بود كه در واقعهء جمل و صفين و پس از آن پيوسته در كنار آن حضرت انجام وظيفه كرده ، در خدمت به آرمانهاى والاى على ( ع ) لحظه‌اى درنگ نداشته است . علاوه بر علماى شيعه ، دانشمندان سنّى نيز او را محل وثوق و مورد اعتماد توصيف كرده‌اند و بنا به گفتهء ذهبى تمام اهل حديث بجز بخارى از او روايت كرده‌اند . « 1 » شريح در دورهء امام على ( ع ) 1 . در جنگ جمل : او از اولين افرادى بود كه دعوت امام را لبيك گفت و اين در حالى بود كه ابوموسى حاكم كوفه مردم را از شركت در جنگ باز مىداشت . از اين رو ، هنگامى كه امام حسن ( ع ) و همراهانش براى دعوت كوفيان به پيوستن به سپاه امام على ( ع ) به اين شهر آمدند ، شريح برخاست و گفت : ما مىخواستيم به مدينه برويم تا از جريان كشته شدن عثمان آگاه شويم ، خداوند اخبار مربوط به او را در خانه‌هايمان به ما داد . از دعوت على ( ع ) سر باز نزنيد . به خدا سوگند اگر او ما را فرا نمىخواند ، باز با جان و دل او را يارى مىكرديم . « 2 » دربارهء شركت او در جنگ جمل ، دو قول وجود دارد . شيخ مفيد مىگويد : فرماندهى پياده نظام قبيله مذحج از سوى امام به شريح واگذار شد « 3 » و ابن شهر آشوب مىگويد : شريح در كنار عمار ياسر فرماندهى جناح چپ سپاه امام را عهده‌دار بود . « 4 » 2 . در پيكار صفين : هنگامى كه اميرمؤمنان ( ع ) تصميم گرفت براى رفع شرّ معاويه به صفين عزيمت كند ، زياد بن نضر و شريح بن هانى را به عنوان پيشاهنگان سپاه اعزام كرد . آن حضرت اين دو فرمانده را در رأس دوازده هزار نفر به سوى شام فرستاد و خود به دنبال آنان حركت نمود . « 5 » ( شرح اين ماجرا در بخش زياد بن نضر آمد . )

--> ( 1 ) . تذكرة الحفاظ ، ذهبى ، ج 1 ، ص 59 ( 2 ) . الامامة و السياسه ، ج 1 ، ص 64 ( 3 ) . جمل ، شيخ مفيد ، ص 171 ( 4 ) . مناقب ، ابن شهر آشوب ، ج 3 ، ص 154 ( 5 ) . انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 296